Không chỉ người cao tuổi, ngày càng nhiều người trẻ tìm đến bệnh viện vì mất ngủ, đau đầu và những cơn hồi hộp giữa đêm. Đằng sau tình trạng này có thể là thói quen sử dụng thiết bị điện tử, lịch sinh hoạt đảo lộn hoặc áp lực tài chính kéo dài.
Tình trạng mất ngủ kéo dài ở người trẻ
Tại Bệnh viện Quân y 175, các bác sĩ ghi nhận số người dưới 30 tuổi đến khám vì đau đầu, mất ngủ đang gia tăng rõ rệt. Nhóm này hiện chiếm khoảng 40 - 50% tổng số ca khám đau đầu, mất ngủ mỗi ngày tại phòng khám Nội thần kinh.
Sau khi được loại trừ các nguyên nhân bệnh lý thực thể, bác sĩ xác định tình trạng mất ngủ của nam thanh niên 21 tuổi ở TP.HCM liên quan đến vệ sinh giấc ngủ kém, chủ yếu do sử dụng điện thoại trước khi đi ngủ. Người bệnh không cần dùng thuốc mà nên tập trung điều chỉnh hành vi, sau khoảng một tháng giấc ngủ mới dần cải thiện.
Tương tự, một nữ sinh 18 tuổi thường xuyên học đến nửa đêm, có biểu hiện khó vào giấc, đôi khi 2 - 3 giờ sáng mới ngủ được. Kèm theo mất ngủ là đau đầu âm ỉ vùng trán, ít nói và mất dần hứng thú với những hoạt động từng yêu thích. Kết quả thăm khám cho thấy người bệnh bị đau đầu căng thẳng kèm trầm cảm, cần điều trị bằng thuốc và trị liệu tâm lý.
Theo TS.BS Hoàng Tiến Trọng Nghĩa, Chủ nhiệm khoa Nội thần kinh, Bệnh viện Quân y 175, nhóm dưới 22 tuổi chiếm khoảng 8% số ca đau đầu và 5 - 6% số ca rối loạn giấc ngủ tại bệnh viện. Tình trạng tương tự cũng được ghi nhận tại một số bệnh viện lớn như Bệnh viện Bạch Mai và Bệnh viện Đại học Y Hà Nội.
Người trẻ ngày càng dễ mất ngủ do lối sống và áp lực kéo dài.
Mất ngủ không chỉ đến từ việc dùng điện thoại
Bên cạnh thiết bị điện tử, áp lực học tập, thi cử, lịch làm thêm ban đêm, môi trường sống chật hẹp và nhiều tiếng ồn cũng góp phần phá vỡ đồng hồ sinh học. Ở người trưởng thành, công việc quá tải, làm nhiều công việc cùng lúc và thói quen sử dụng caffeine có thể khiến cơ thể rơi vào trạng thái căng thẳng kéo dài.
Một người đàn ông 32 tuổi ở Tây Ninh từng làm việc 14 - 16 tiếng mỗi ngày để tích lũy tiền mua nhà trước khi kết hôn. Anh nhận thêm nhiều dự án ngoài giờ, thường xuyên dùng cà phê và nước tăng lực để chống buồn ngủ. Sau một thời gian, anh sụt cân, căng cứng cơ cổ vai hàm và liên tục tỉnh giấc lúc 3h sáng với cảm giác tim đập nhanh, thở nông, đổ mồ hôi.
Kết quả khám tại Bệnh viện Đại học Y Dược TP. HCM cho thấy người bệnh bị rối loạn lo âu. Trường hợp này cho thấy mất ngủ đôi khi không bắt nguồn từ một bệnh lý giấc ngủ riêng biệt mà là biểu hiện của tình trạng căng thẳng tâm lý kéo dài.
Các chuyên gia cho rằng khi áp lực tài chính liên tục kích hoạt hệ thần kinh giao cảm, cơ thể sẽ luôn ở trạng thái cảnh giác. Hormone căng thẳng tăng cao có thể làm gián đoạn quá trình sản xuất melatonin, khiến người bệnh khó đi vào giấc ngủ sâu và khó phục hồi năng lượng.
Thiếu ngủ kéo dài gây ra nhiều hệ lụy
Theo các bác sĩ, biểu hiện thường gặp ở người mất ngủ là mất nhiều thời gian mới có thể ngủ, thường xuyên tỉnh giấc giữa đêm hoặc ngủ không sâu giấc. Hơn một nửa số bệnh nhân được ghi nhận gặp tình trạng giấc ngủ bị gián đoạn hoặc khó duy trì giấc ngủ.
Mất ngủ kéo dài có thể kéo theo mệt mỏi, giảm khả năng tập trung, hay quên và suy giảm hiệu suất học tập, làm việc. Một số người còn có xu hướng ăn đêm nhiều hơn, giảm vận động, từ đó dễ tăng cân mất kiểm soát.
Mất ngủ kéo dài có thể ảnh hưởng đến trí nhớ, tinh thần và sức khỏe tim mạch.
Đáng chú ý, mất ngủ và sức khỏe tinh thần có mối liên hệ hai chiều. Lo âu, trầm cảm có thể khiến người bệnh khó ngủ, trong khi thiếu ngủ kéo dài lại làm các triệu chứng tâm lý trở nên nghiêm trọng hơn, tạo thành vòng lặp khó kiểm soát.
Về lâu dài, tình trạng mất ngủ mạn tính còn làm gia tăng nguy cơ ảnh hưởng đến hệ tim mạch, bao gồm tăng huyết áp và những biến cố nghiêm trọng như đột quỵ. Ở những người chịu stress tài chính kéo dài, cơ thể còn có thể xuất hiện cảm giác hồi hộp, đau đầu căng cơ, suy giảm miễn dịch và các vấn đề sức khỏe liên quan đến stress.
Khi nào mất ngủ cần được thăm khám?
Không phải mọi trường hợp mất ngủ đều cần dùng thuốc. Với người bị mất ngủ do thói quen sinh hoạt, việc điều chỉnh giờ ngủ, hạn chế thiết bị điện tử và xây dựng môi trường nghỉ ngơi phù hợp có thể giúp cải thiện đáng kể.
Tuy nhiên, nếu mất ngủ kéo dài, thường xuyên đi kèm đau đầu, hồi hộp, lo âu, tâm trạng trống rỗng, chán ăn hoặc suy giảm rõ rệt khả năng sinh hoạt, người bệnh nên đến cơ sở y tế chuyên khoa để tìm nguyên nhân. Việc điều trị cần dựa trên bệnh lý đi kèm, không nên tự ý sử dụng thuốc ngủ.
Tùy trường hợp, bác sĩ có thể kết hợp thuốc, trị liệu tâm lý, liệu pháp nhận thức - hành vi hoặc các phương pháp điều hòa thần kinh như kích thích từ trường xuyên sọ. Với những ca mất ngủ kéo dài liên quan đến bệnh lý thần kinh và tâm thần, quá trình điều trị có thể cần ít nhất khoảng 6 tháng để đạt hiệu quả ổn định.
Nếu tình trạng mất ngủ đi kèm đau đầu, chóng mặt, lo âu,... bạn nên đến cơ sở y tế để được thăm khám và điều trị.
Chủ động thay đổi lối sống để cải thiện giấc ngủ
Các chuyên gia y tế khuyến cáo người trẻ nên duy trì giờ đi ngủ và thức dậy tương đối cố định, hạn chế làm việc xuyên đêm, tránh lạm dụng caffeine để chống buồn ngủ. Bên cạnh đó, mọi người nên vận động thể chất thường xuyên, ăn uống đủ chất và dành thời gian thư giãn trước khi ngủ.
Thay vì tiếp tục sử dụng điện thoại trên giường, mọi người nên chuyển sang đọc sách giấy hoặc thực hiện những hoạt động nhẹ nhàng để thư giãn tinh thần. Đặc biệt, khi mất ngủ kéo dài trên 2 tuần và đi kèm các cơn hoảng sợ, khó thở hoặc suy nghĩ tự hại, bạn cần đến bệnh viện có chuyên khoa tâm thần hoặc cơ sở tâm lý lâm sàng càng sớm càng tốt.
Tóm lại, giấc ngủ không nên bị xem là khoảng thời gian có thể hy sinh vô hạn để đổi lấy thành tích, thu nhập hay một cột mốc vật chất. Khi cơ thể liên tục phát tín hiệu cảnh báo, mất ngủ không còn đơn thuần là chuyện “thức khuya vài hôm”, mà có thể là dấu hiệu cầu cứu của cơ thể.
