Đái tháo đường đang trở thành một vấn đề sức khỏe ngày càng đáng quan tâm trên toàn cầu. Nếu không được kiểm soát tốt, bệnh có thể gây tổn thương lâu dài đến mắt, thận, tim mạch, thần kinh và mạch máu.
Trong chế độ ăn uống, đồ uống là nguồn đường mà nhiều người dễ bỏ qua. Một cốc nước ngọt, trà sữa hay nước ép có thể chứa lượng carbohydrate đáng kể nhưng lại không tạo cảm giác no như một bữa ăn.
Vì vậy, người mắc đái tháo đường nên đặc biệt chú ý đến những gì mình uống mỗi ngày.
1. Nước ngọt có đường và đồ uống có ga
Đây là nhóm đồ uống người đang kiểm soát đường huyết nên hạn chế rõ rệt.
Nước ngọt thông thường, nước tăng lực, trà đóng chai có đường hay các loại nước giải khát có đường đều có thể cung cấp một lượng lớn đường trong thời gian rất ngắn. Điều này có thể khiến đường huyết tăng nhanh sau khi uống.
Đáng nói, một lon nước ngọt có thể cung cấp lượng đường đáng kể nhưng gần như không tạo cảm giác no. Nếu uống thường xuyên, tổng lượng đường và năng lượng trong ngày dễ vượt mức cần thiết, đồng thời có thể góp phần làm tăng cân.
Thay vì nước ngọt có đường, nước lọc hoặc nước khoáng không đường là lựa chọn đơn giản hơn.
2. Nước ép trái cây và các loại nước trái cây đóng chai
Nhiều người cho rằng cứ có nguồn gốc từ trái cây thì đồ uống đó đều tốt cho người tiểu đường. Thực tế không hoàn toàn như vậy.
Nước ép trái cây vẫn chứa đường tự nhiên và có thể khiến lượng carbohydrate được đưa vào cơ thể khá nhanh. Đặc biệt, các sản phẩm nước trái cây đóng chai hoặc nước ép pha chế có thể còn được bổ sung thêm đường.
Nếu muốn ăn trái cây, ăn nguyên quả thường là lựa chọn hợp lý hơn uống nước ép, bởi trái cây nguyên miếng vẫn giữ được chất xơ và cần thời gian nhai, tiêu hóa.
Điều này không có nghĩa người bệnh phải tuyệt đối tránh mọi loại trái cây hay nước ép. Lượng sử dụng và tình trạng đường huyết của từng người vẫn cần được xem xét riêng.
3. Trà sữa và cà phê, trà pha nhiều đường
Trà và cà phê nguyên chất không đường có thể là lựa chọn phù hợp với nhiều người. Vấn đề nằm ở những thành phần được thêm vào.
Một ly trà sữa, cà phê sữa pha nhiều đường hoặc đồ uống pha chế có siro có thể chứa khá nhiều đường và năng lượng. Các loại topping như trân châu, thạch, kem cheese hay sốt cũng có thể khiến tổng lượng carbohydrate tăng thêm.
Vì vậy, người đang kiểm soát đường huyết nên tập thói quen đọc thành phần và lượng đường, thay vì chỉ nhìn vào tên gọi của đồ uống.
Nếu muốn uống cà phê hoặc trà, có thể ưu tiên loại không đường hoặc ít đường, đồng thời điều chỉnh lượng sữa tùy nhu cầu dinh dưỡng cá nhân.
4. Rượu bia và đồ uống có cồn
Rượu bia là trường hợp đặc biệt vì ảnh hưởng đến đường huyết có thể phức tạp.
Ở người sử dụng insulin hoặc một số thuốc điều trị đái tháo đường, rượu có thể làm tăng nguy cơ hạ đường huyết. Tình trạng này thậm chí có thể xảy ra nhiều giờ sau khi uống.
Sử dụng đồ uống có cồn thường xuyên cũng có thể ảnh hưởng đến sức khỏe gan, tim mạch và làm tăng nguy cơ mắc nhiều bệnh khác.
Vì vậy, người mắc đái tháo đường không nên xem rượu bia là loại đồ uống vô hại. Nếu vẫn sử dụng, nên trao đổi với bác sĩ về mức độ phù hợp, đặc biệt khi đang dùng thuốc có nguy cơ gây hạ đường huyết.
5. Sữa có đường và đồ uống từ sữa được thêm đường
Sữa có thể cung cấp protein, canxi và một số chất dinh dưỡng cần thiết. Tuy nhiên, không phải sản phẩm sữa nào cũng giống nhau.
Sữa có đường, sữa hương vị, đồ uống sữa pha chế hoặc các sản phẩm lên men được bổ sung đường có thể làm tổng lượng carbohydrate trong khẩu phần tăng lên.
Khi mua, người tiểu đường nên xem bảng thành phần dinh dưỡng, đặc biệt chú ý đến tổng carbohydrate và lượng đường, thay vì chỉ dựa vào những quảng cáo như “tốt cho sức khỏe” hay “từ sữa”.
Nếu có nhu cầu sử dụng sữa, có thể ưu tiên những sản phẩm không đường và lựa chọn khẩu phần phù hợp với chế độ ăn tổng thể.
Người tiểu đường nên uống gì?
Không cần phải “nhịn khát” để kiểm soát đường huyết.
Nước lọc vẫn là lựa chọn đơn giản và phù hợp trong nhiều trường hợp. Ngoài ra, người bệnh có thể cân nhắc trà không đường, cà phê không đường hoặc một số loại đồ uống không bổ sung đường tùy tình trạng sức khỏe.
Tuy nhiên, “không đường” không đồng nghĩa với việc có thể uống không giới hạn. Người mắc đái tháo đường vẫn cần quan tâm đến tổng khẩu phần carbohydrate trong ngày, thuốc đang sử dụng và phản ứng đường huyết của cơ thể.
Đặc biệt, nếu đang dùng insulin hoặc thuốc có nguy cơ gây hạ đường huyết, việc thay đổi chế độ ăn uống và đồ uống nên được trao đổi với bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng.
Một thay đổi nhỏ như giảm nước ngọt, trà sữa và các loại đồ uống nhiều đường, đồng thời chuyển sang nước lọc, có thể giúp giảm lượng đường đưa vào cơ thể mỗi ngày.
Đồ uống chỉ là một phần trong quá trình kiểm soát đái tháo đường. Chế độ ăn tổng thể, vận động, thuốc điều trị và theo dõi đường huyết đều đóng vai trò quan trọng.
