Gan – “trạm xử lý” dễ rơi vào quá tải
Khoảng 90% lượng rượu bia đi vào cơ thể sẽ được chuyển hóa tại gan. Tại đây, ethanol được enzyme ADH chuyển thành acetaldehyde – một chất độc hại – rồi tiếp tục được enzyme ALDH2 biến đổi thành acetate ít độc hơn. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), acetaldehyde chính là nguyên nhân gây đỏ mặt, tim đập nhanh, buồn nôn và cảm giác mệt mỏi sau khi uống rượu.
Bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng cho biết, việc một số người “uống khỏe” sau thời gian dài thực chất không phải dấu hiệu tích cực. Khi đó, gan buộc phải tăng cường huy động enzyme CYP2E1 để thích nghi, đồng thời tạo ra nhiều gốc tự do hơn, khiến tế bào gan bị tổn thương nặng nề theo thời gian.
Những sai lầm phổ biến nhưng nguy hiểm
Hiện chưa có loại thuốc nào có thể khiến máy đo nồng độ cồn cho kết quả âm tính chỉ trong vài phút. Các sản phẩm “giải rượu” trên thị trường chủ yếu cung cấp vitamin và dưỡng chất hỗ trợ chức năng gan, giúp giảm cảm giác mệt mỏi chứ không làm giảm nồng độ cồn tức thì.
Đáng lo ngại, nhiều người có thói quen dùng paracetamol để trị đau đầu sau khi nhậu. Sự kết hợp giữa rượu và paracetamol có thể tạo ra chất độc NAPQI, làm tăng nguy cơ tổn thương gan nghiêm trọng, thậm chí suy gan cấp khi lượng glutathione dự trữ đã bị rượu làm cạn kiệt.
Ngoài ra, xông hơi hoặc vận động mạnh để “toát mồ hôi cho nhanh tỉnh” cũng không giúp đào thải cồn đáng kể. Ngược lại, các biện pháp này có thể khiến cơ thể mất nước, tụt huyết áp và làm tăng nguy cơ tai biến nguy hiểm.
Phục hồi cơ thể đúng cách
Cách an toàn và hiệu quả nhất sau khi uống rượu là bù nước, bổ sung điện giải và để gan có đủ thời gian chuyển hóa cồn. Các chuyên gia khuyến nghị:
-
Uống nước lọc, dung dịch điện giải; ăn cháo loãng, súp hoặc canh rau để cơ thể dễ hấp thu.
-
Chuối (bổ sung kali), gừng (giảm buồn nôn), mật ong (hỗ trợ chuyển hóa) có thể dùng với lượng vừa phải.
-
Uống chậm và kiểm soát lượng cồn: trung bình gan người trưởng thành chỉ xử lý được khoảng một đơn vị cồn mỗi giờ.
Để bảo vệ sức khỏe lâu dài, nam giới không nên uống quá hai đơn vị cồn mỗi ngày, nữ giới không quá một đơn vị và nên có những ngày không uống để gan nghỉ ngơi. Sau khi sử dụng rượu bia, tuyệt đối không lái xe, bơi lội hay vận hành máy móc.
Nếu người say xuất hiện các dấu hiệu như thở chậm, nôn nhiều, da lạnh, co giật hoặc lơ mơ khó đánh thức, cần gọi cấp cứu ngay. Ngộ độc rượu là tình trạng y khoa nghiêm trọng, không thể chủ quan. Cuối cùng, không có “thuốc giải” nào hiệu quả bằng việc uống có chừng mực và biết dừng đúng lúc.
Cách phục hồi cơ thể an toàn sau khi uống rượu bia
Để cơ thể hồi phục tốt nhất, điều quan trọng là bù đủ nước, bổ sung điện giải và tạo điều kiện cho gan có thời gian xử lý cồn. Các chuyên gia khuyến nghị:
Ưu tiên nước lọc, dung dịch điện giải; ăn cháo loãng, súp hoặc canh rau để dễ tiêu hóa.
Có thể dùng chuối để bổ sung kali, gừng giúp giảm buồn nôn và một ít mật ong hỗ trợ chuyển hóa.
Kiểm soát tốc độ uống, bởi trung bình mỗi giờ gan chỉ chuyển hóa được khoảng một đơn vị cồn.
Về lâu dài, nam giới không nên dùng quá hai đơn vị cồn mỗi ngày, nữ giới không quá một đơn vị và nên có những ngày “nghỉ rượu” để gan được phục hồi. Sau khi uống, tuyệt đối tránh lái xe, bơi lội hoặc vận hành máy móc.
Nếu người say xuất hiện biểu hiện như thở chậm, nôn nhiều, da lạnh, co giật hoặc lơ mơ khó đánh thức, cần gọi cấp cứu ngay. Ngộ độc rượu là tình trạng nguy hiểm, không thể chủ quan. Cuối cùng, không có cách giải rượu nào hiệu quả bằng việc uống có chừng mực và biết dừng đúng lúc.
