Tủ lạnh không phải “két sắt” bảo quản thực phẩm
Quan niệm “để tủ lạnh là an toàn tuyệt đối” vẫn tồn tại phổ biến, đặc biệt trong dịp Tết khi khối lượng thức ăn nấu sẵn tăng gấp nhiều lần ngày thường. Trên thực tế, tủ lạnh chỉ giúp làm chậm quá trình phân hủy của thực phẩm chứ không thể tiêu diệt hoàn toàn vi khuẩn.
Ở nhiệt độ thấp, nhiều loại vi sinh vật gây hại vẫn có khả năng tồn tại và sinh sôi chậm. Khi thời gian bảo quản kéo dài, mật độ vi khuẩn tăng lên đủ lớn để gây nguy cơ ngộ độc, nhất là với những món ăn giàu đạm, độ ẩm cao hoặc đã qua chế biến rồi để nguội. Điều đáng nói là không phải thực phẩm nào cũng có “tuổi thọ” giống nhau trong tủ lạnh, kể cả khi được bọc kín.
Trong số đó, có ba nhóm thực phẩm quen thuộc trên mâm cơm ngày Tết được đánh giá là rủi ro cao, không nên để quá ba ngày dù đã cất trong ngăn mát.
Những món quen mặt trên mâm Tết nhưng “xuống cấp” rất nhanh
Thịt chín và các món kho, hầm là lựa chọn phổ biến vì tiện lợi, ăn được nhiều bữa. Tuy nhiên, đây lại là nhóm thực phẩm dễ hỏng hơn nhiều người nghĩ. Trong quá trình nấu nướng, bày biện và chia nhỏ, thức ăn đã tiếp xúc với không khí và dụng cụ, tạo điều kiện cho vi khuẩn xâm nhập. Bản thân các món này chứa nhiều đạm và nước, là môi trường thuận lợi cho vi sinh vật phát triển khi để nguội.
Sau khi cho vào tủ lạnh, tốc độ phát triển của vi khuẩn có thể chậm lại nhưng không dừng hẳn. Nếu bảo quản quá 3 ngày, nguy cơ thực phẩm “biến chất” tăng rõ rệt, kể cả khi bề ngoài chưa có dấu hiệu hỏng rõ ràng. Nhiều trường hợp ngộ độc xảy ra chính vì ăn lại thịt chín để lâu, hâm nóng không đúng cách và chủ quan với mùi vị.
Một nhóm khác thường bị đánh giá thấp mức độ nguy hiểm là các món nộm, gỏi, rau trộn. Đây là những món gần như không được xử lý nhiệt sau khi trộn, trong khi gia vị, nước mắm, giấm và độ ẩm cao lại dễ làm mất cân bằng hệ vi sinh. Chỉ cần khâu sơ chế không đảm bảo hoặc bảo quản kéo dài, nguy cơ nhiễm khuẩn sẽ tăng nhanh.
Với nhóm món này, việc “để dành ăn dần” là điều không nên. Ngay cả khi để trong tủ lạnh, chất lượng và độ an toàn cũng giảm đáng kể sau 24 giờ, và tuyệt đối không nên kéo dài quá 3 ngày.
Hải sản đã nấu chín cũng là thực phẩm cần đặc biệt lưu ý. Cá, tôm, cua vốn có hàm lượng vi khuẩn tự nhiên cao, cấu trúc thịt lại giàu enzym nên rất dễ phân hủy. Khi để lâu, các phản ứng sinh hóa có thể tạo ra những chất gây hại cho cơ thể. Việc nấu chín không đồng nghĩa với việc có thể bảo quản dài ngày, nhất là trong điều kiện tủ lạnh gia đình thường xuyên đóng mở dịp Tết.
Tủ lạnh bẩn: “ổ trung chuyển” vi khuẩn ít ai để ý
Thực phẩm hỏng không chỉ đến từ thời gian bảo quản quá lâu mà còn do môi trường lưu trữ không đảm bảo. Tủ lạnh nếu không được vệ sinh định kỳ rất dễ trở thành nơi tích tụ vi khuẩn. Nước thịt rỉ ra, vụn thức ăn rơi vãi hoặc hộp đựng không kín có thể làm nhiễm bẩn chéo các thực phẩm khác.
Trong những ngày Tết bận rộn, nhiều gia đình bỏ qua việc lau dọn tủ lạnh, dẫn đến nguy cơ vi khuẩn lan từ thực phẩm sống sang đồ chín hoặc món ăn liền. Đây là con đường lây nhiễm âm thầm nhưng rất phổ biến.
Việc vệ sinh tủ lạnh đều đặn, lau sạch các ngăn, khay và gioăng cửa giúp giảm đáng kể nguy cơ này. Bên cạnh đó, khả năng nhận biết thực phẩm đã hỏng cũng rất quan trọng. Chỉ cần xuất hiện mùi lạ, bề mặt nhớt bất thường, màu sắc thay đổi hoặc hộp đựng bị phồng, thực phẩm đó không còn an toàn, dù mới để trong tủ lạnh vài ngày.
Ăn Tết đủ đầy nhưng đừng đánh đổi bằng sức khỏe
Tích trữ thực phẩm giúp ngày Tết thêm thong thả, nhưng sự tiện lợi không nên đặt cao hơn an toàn. Với các món thịt chín, đồ nguội, nộm trộn và hải sản đã nấu, nguyên tắc “không quá ba ngày” là giới hạn cần được tuân thủ nghiêm túc. Khi đã quá thời gian này, bỏ đi vẫn là lựa chọn an toàn hơn so với việc tiếc rẻ rồi đối mặt nguy cơ ngộ độc.
Tết là dịp sum vầy, ăn ngon và vui trọn vẹn. Giữ tủ lạnh sạch, bảo quản đúng cách và biết dừng lại đúng lúc với thực phẩm đã để lâu chính là cách bảo vệ sức khỏe cho cả gia đình trong những ngày đầu năm mới.
