Hàn the – mối nguy ẩn sau độ dai, giòn “bất thường”
Hàn the từng được sử dụng trong chế biến thực phẩm nhờ khả năng giúp món ăn giữ được độ dẻo, giòn và lâu hỏng. Tuy nhiên, các nghiên cứu đã chỉ ra rằng chất này có thể gây tổn thương gan, thận, ảnh hưởng hệ thần kinh nếu tích lũy lâu dài trong cơ thể. Chính vì vậy, hàn the đã bị cấm hoàn toàn trong thực phẩm tại Việt Nam.
Dù đã có quy định nghiêm ngặt, trên thực tế, hàn the vẫn xuất hiện âm thầm trong một số món ăn phổ biến. Điểm chung của những thực phẩm này là: dễ bị tác động bởi hàn the, khó phát hiện bằng cảm quan thông thường và thường được tiêu thụ với tần suất cao. Điều này khiến nguy cơ phơi nhiễm hàn the tăng lên, đặc biệt với trẻ em, người cao tuổi hoặc người có sức đề kháng yếu.
Giò, chả – càng dai, càng cần dè chừng
Giò, chả là món ăn quen thuộc trong mâm cơm gia đình và các dịp lễ, Tết. Chính vì nhu cầu lớn, không ít cơ sở đã tìm cách “ăn gian” chất lượng bằng cách cho thêm hàn the để sản phẩm có độ dai, mịn và giữ được lâu hơn.
Giò chả sạch thường có mùi thơm tự nhiên của thịt và gia vị, khi cắt ra thấy mặt cắt hơi xốp, không quá mịn. Khi ăn, miếng giò mềm vừa phải, không khô cứng và cũng không dai bất thường. Ngược lại, giò chả nghi ngờ có hàn the thường có kết cấu rất mịn, cầm chắc tay, khi nhai cảm giác dai rõ rệt, thậm chí khô và cứng.
Một điểm đáng lưu ý là hàn the gần như không làm thay đổi màu sắc bên ngoài của giò chả, khiến người mua khó phát hiện nếu chỉ nhìn qua. Vì vậy, việc lựa chọn nơi mua uy tín, có nhãn mác rõ ràng hoặc tự làm tại nhà vẫn là cách an toàn nhất. Với những sản phẩm quá dai, để lâu không biến mùi, người tiêu dùng nên thận trọng.
Bún, phở – trắng đẹp, để lâu chưa chắc đã an toàn
Bún, phở tươi là món ăn xuất hiện thường xuyên trong bữa sáng của nhiều gia đình. Đặc tính của bún làm từ gạo là dễ chua, dễ đứt và không để được lâu. Chính điều này khiến một số cơ sở sản xuất tìm đến hàn the để sợi bún mềm, dai và bảo quản được nhiều ngày.
Bún sạch thường có màu trắng ngà tự nhiên, sợi bún không quá bóng, sờ vào hơi dính và để qua ngày là có mùi chua nhẹ. Khi nấu, bún dễ mềm và không giữ được độ dai lâu. Trong khi đó, bún nghi ngờ có hàn the thường có màu trắng sáng bất thường, bề mặt bóng, sợi bún dai rõ rệt, thậm chí để 2–3 ngày vẫn không chua.
Một dấu hiệu khác là khi ăn, bún có hàn the gần như không có mùi vị đặc trưng của gạo, cảm giác “trơ” và khó tiêu hơn. Ngoài hàn the, bún còn có nguy cơ bị pha trộn thêm chất tẩy trắng, khiến vẻ ngoài càng bắt mắt nhưng tiềm ẩn rủi ro lớn cho sức khỏe. Người tiêu dùng nên tránh mua bún quá trắng, quá bóng hoặc có độ dai khác thường so với bún truyền thống.
Bánh đúc – món dân dã cũng không ngoại lệ
Bánh đúc vốn là món ăn dân dã, được làm từ bột gạo hoặc bột ngô, có vị thanh, mềm và dễ hỏng nếu để lâu. Tuy nhiên, để bánh giòn hơn, dai hơn và không bị ôi, một số nơi đã lén trộn hàn the trong quá trình chế biến.
Bánh đúc an toàn thường có màu trắng đục hoặc hơi ngà, bề mặt không quá bóng, khi ăn có độ mềm vừa phải và để lâu dễ bị chua. Ngược lại, bánh đúc nghi ngờ có hàn the thường có màu trắng sáng, bề mặt láng bóng, cắn vào thấy giòn và dai hơn mức bình thường. Đặc biệt, bánh có thể để nhiều giờ, thậm chí cả ngày mà không thay đổi mùi vị.
Vì bánh đúc thường được bán ở chợ hoặc hàng rong, không có nhãn mác, người mua càng cần cẩn trọng. Trẻ nhỏ và người cao tuổi là nhóm dễ bị ảnh hưởng nếu thường xuyên ăn phải bánh đúc chứa hàn the.
Người tiêu dùng cần làm gì để tự bảo vệ mình?
Trong bối cảnh hàn the vẫn còn bị sử dụng lén lút, người tiêu dùng cần chủ động bảo vệ sức khỏe của chính mình và gia đình. Hãy ưu tiên mua thực phẩm ở những cơ sở có uy tín, nguồn gốc rõ ràng, hạn chế mua hàng trôi nổi, không nhãn mác. Với các món ăn có đặc điểm “quá dai, quá trắng, để lâu không hỏng”, cần đặt dấu hỏi nghi ngờ.
Ngoài ra, người mua có thể sử dụng các phương pháp kiểm tra đơn giản như giấy nghệ hoặc que thử nhanh khi nghi ngờ thực phẩm chứa hàn the. Nếu phát hiện dấu hiệu bất thường, tốt nhất không nên sử dụng và thông báo cho cơ quan chức năng để kịp thời xử lý.
Kết bài
Hàn the không phải là mối nguy xa lạ, nhưng lại dễ bị bỏ qua vì ẩn mình trong những món ăn quen thuộc mỗi ngày. Giò chả, bún phở hay bánh đúc – những thực phẩm tưởng chừng vô hại – có thể trở thành nguồn rủi ro nếu bị trộn chất cấm. Sự tỉnh táo trong lựa chọn thực phẩm, cùng thói quen tiêu dùng thông minh, chính là “lá chắn” quan trọng nhất giúp người tiêu dùng tránh xa hàn the và bảo vệ sức khỏe lâu dài.
