Ngủ trưa kéo dài có thể là tín hiệu cần chú ý
Một giấc ngủ trưa ngắn có thể giúp cơ thể lấy lại sự tỉnh táo và giảm cảm giác mệt mỏi vào buổi chiều. Ngược lại, nhu cầu ngủ trưa quá lâu và lặp lại thường xuyên có thể phản ánh rằng cơ thể đang không có được giấc ngủ ban đêm đủ hoặc chất lượng.
Bác sĩ Saema Tahir, chuyên gia về giấc ngủ và phổi tại New York (Mỹ), cho biết một số nghiên cứu đã ghi nhận mối liên hệ giữa ngủ trưa kéo dài thường xuyên với các vấn đề về sức khỏe tim mạch. Tình trạng này được quan sát thấy ở những người có bệnh lý hoặc yếu tố nguy cơ như tắc nghẽn động mạch, nhồi máu cơ tim, suy tim, đột quỵ, tiểu đường type 2, cholesterol cao và huyết áp cao.
Điều quan trọng là mối liên hệ này không đồng nghĩa với việc ngủ trưa lâu trực tiếp gây ra bệnh tim. Một người ngủ trưa nhiều có thể đang thiếu ngủ ban đêm, mắc chứng ngưng thở khi ngủ hoặc có vấn đề sức khỏe khác khiến cơ thể luôn trong trạng thái mệt mỏi.
Vì vậy, thay vì chỉ nhìn vào số phút ngủ trưa, cần quan sát cả chất lượng giấc ngủ và tình trạng sức khỏe tổng thể.
Giấc ngủ và trái tim có mối liên hệ hai chiều
Giấc ngủ đóng vai trò quan trọng đối với sức khỏe tim mạch. Khi ngủ không đủ hoặc thường xuyên bị gián đoạn, cơ thể có thể duy trì trạng thái căng thẳng, từ đó ảnh hưởng đến huyết áp và hệ tim mạch.
Theo Hiệp hội Tim mạch Mỹ, người trưởng thành nói chung nên ngủ khoảng 7–9 giờ mỗi đêm. Không chỉ thiếu ngủ, việc ngủ quá nhiều, mất ngủ hoặc mắc chứng ngưng thở khi ngủ cũng được ghi nhận có liên quan đến nhiều yếu tố nguy cơ tim mạch.
Trong thời gian ngủ, cơ thể có cơ hội nghỉ ngơi và điều chỉnh nhiều hoạt động sinh lý. Nếu giấc ngủ thường xuyên bị gián đoạn, đặc biệt do các cơn ngưng thở, cơ thể có thể phải liên tục chuyển sang trạng thái cảnh giác.
Ngược lại, những người đã có vấn đề về tim mạch cũng có thể gặp khó khăn khi ngủ. Khó thở, cảm giác hồi hộp, thức giấc nhiều lần hoặc những triệu chứng khác có thể khiến giấc ngủ ban đêm kém chất lượng. Khi đó, cơ thể dễ buồn ngủ và cần ngủ bù vào ban ngày.
Đây là lý do một giấc ngủ trưa dài đôi khi chỉ là biểu hiện bên ngoài của một vấn đề nằm ở giấc ngủ ban đêm hoặc sức khỏe tổng thể.
Ngủ trưa bao lâu là phù hợp?
Không phải giấc ngủ trưa nào cũng đáng lo. Một giấc chợp mắt ngắn vào giữa ngày thường có thể giúp cải thiện sự tỉnh táo mà không làm ảnh hưởng nhiều đến giấc ngủ ban đêm.
Bác sĩ Raj Dasgupta, chuyên gia y học giấc ngủ, khuyến nghị thời gian ngủ trưa khoảng 30 phút, lý tưởng vào khoảng giữa trưa đến đầu giờ chiều, chẳng hạn từ 12–14h.
Nếu chỉ thỉnh thoảng ngủ trưa lâu hơn bình thường sau một đêm mất ngủ, làm việc quá sức hoặc cơ thể mệt mỏi, điều này chưa phải dấu hiệu cho thấy có bệnh tim.
Điều đáng chú ý hơn là tình trạng ngày nào cũng phải ngủ trưa rất lâu, ngủ dậy vẫn mệt hoặc buồn ngủ, thậm chí có thể ngủ tiếp trong nhiều giờ. Khi đó, cần xem lại thời lượng và chất lượng giấc ngủ ban đêm.
Đặc biệt, nếu một người thường xuyên ngủ trưa từ 1 giờ trở lên và tình trạng này kéo dài, đây có thể là lý do để quan tâm hơn đến sức khỏe giấc ngủ.
Khi nào ngủ trưa nhiều nên đi kiểm tra sức khỏe?
Nếu nhu cầu ngủ trưa tăng lên rõ rệt mà không có nguyên nhân dễ nhận thấy, mọi người có thể theo dõi thêm một số dấu hiệu đi kèm.
Chẳng hạn, thường xuyên ngáy lớn, ngủ không sâu, tỉnh giấc nhiều lần, đau đầu hoặc khô miệng khi thức dậy, buồn ngủ quá mức vào ban ngày có thể gợi ý chất lượng giấc ngủ ban đêm đang có vấn đề. Chứng ngưng thở khi ngủ là một trong những tình trạng cần được đánh giá nếu xuất hiện các biểu hiện này.
Ngoài ra, những người có huyết áp cao, cholesterol cao, tiểu đường, thừa cân hoặc tiền sử bệnh tim mạch càng nên chú ý đến sự thay đổi bất thường về giấc ngủ và mức độ mệt mỏi.
Nếu tình trạng buồn ngủ ban ngày kéo dài hoặc xuất hiện cùng đau ngực, khó thở, tim đập bất thường, chóng mặt, ngất xỉu, cần được cơ sở y tế đánh giá thay vì tự cho rằng nguyên nhân chỉ là thiếu ngủ.
Một điểm khác cũng cần lưu ý là không nên cố kéo dài giấc ngủ trưa để bù cho việc thường xuyên ngủ thiếu vào ban đêm. Giấc ngủ trưa có thể hỗ trợ phục hồi năng lượng nhưng không thay thế hoàn toàn một giấc ngủ ban đêm đầy đủ và chất lượng.
Các nghiên cứu được bác sĩ đề cập mới chủ yếu cho thấy mối liên hệ giữa ngủ trưa kéo dài và một số vấn đề sức khỏe, chưa chứng minh quan hệ nhân quả. Vì thế, ngủ trưa lâu không nên được xem là một cách chẩn đoán bệnh tim, nhưng nếu đây là thói quen mới xuất hiện và kéo dài, nó có thể là một tín hiệu để mỗi người quan tâm hơn đến giấc ngủ và sức khỏe tim mạch của mình.
